Viết bài: Ai rồi cũng biết…

viet-bai

Làm sao để cái gì cũng viết được, từ học bổng du học ở Oxford danh giá đến chuyện lông tóc?

Với một người tay ngang, mình coi như cũng làm được ít bài giắt lưng. Nhưng để được ngày này, mình đã có ít nhất 2 sư phụ (tự nhận trong lòng) chỉ mình và mình tự đúc kết ra trong quá trình làm cùng sư phụ. Bài viết này không phải để khoe hay gì, chỉ đơn giản là muốn ghi xuống để chia sẻ cho ai cần viết cho sếp mà đang gặp khó. Nó sẽ ngán như gà rán lúc đầu, nhưng nếu biết cách thì như ăn cháo sườn thôi ☺

viet-bai

Viết: Có dễ như cháo sườn?

Theo mình, bạn cần biết cái sườn bài và chịu khó đọc, tìm hiểu kiến thức về những gì mình viết trong quá trình viết bài. Nói về cái sườn, mình chia sẻ lại lời anh sếp mình đã hướng dẫn khi lần đầu mình viết bài PR cho công ty:

  • Đặt mình vào người đọc để hiểu họ cần gì
  • Phải định hình viết theo kiểu gì: diễn dịch hay quy nạp
  • Cấu trúc một bài phải có: Tiêu đề (Headline) — Đoạn dẫn (Chapeau) — Các ý 1, 2, 3 có kèm tiêu đề phụ cho mỗi đoạn — Box thông tin (nếu có) — Kết.
  • Luôn có dàn ý và bám sát vào “câu chuyện” của mình
  • Chú ý chia đoạn. Một đoạn chỉ nên từ 3 — 4 câu.
  • Chú ý câu phải đủ chủ — vị ngữ.
  • Luôn viết đúng chính tả
  • Phải biết bài mình đăng cho ai đọc => lựa giọng văn thích hợp
  • Toàn bộ bài viết phải là thông điệp / câu trả lời cho 5W1H: who — what — where — when — why — how

1-MYahn2PFrSdCRPpGPiMaOw

Còn riêng mình, mình kết hợp với những lời sếp chỉ dẫn và dòng sự kiện do mình làm việc và tự đúc kết:

  1. Khơi gợi vấn đề đối tượng đọc đang gặp: tâm lý người dùng thường sẽ chú ý cái gì đem lại lợi cho mình hoặc gây tổn hại cho mình
  2. Đưa ra những giải pháp, phân tích ưu nhược của các giải pháp
  3. Đúc kết ở sản phẩm/giải pháp mình muốn giới thiệu
  4. Phân tích chi tiết (đoạn này bạn có thể tách ra làm 2 hoặc nhiều đoạn: phân loại sản phẩm cho những mục đích khác nhau — những chức năng thêm, những thông tin thêm hoặc một vài hướng dẫn, lưu ý)
  5. Kết luận

Tuỳ vào sản phẩm và yêu cầu của khách hàng, mình sẽ điều chỉnh tỉ lệ của dàn ý trên để hướng đến việc giới thiệu trực tiếp hay dẫn dắt sâu xa.

Cơm thêm: Cái gì cũng viết

viet-bai-keep-calm

Mỗi khi có bài nào hoang mang, mình hay tự lẩm bẩm: OK, Lu ơi đừng sợ =))) Cứ viết đi!

Có bạn nghe mình nói cái quỷ gì mình cũng viết, tỏ vẻ không tin. Dĩ nhiên, viết một sản phẩm quen thuộc hay đề tài ruột thì rất nhanh và dào dạt ý. Nhưng với sản phẩm lạ hoắc thì sao? Mình vẫn tuân theo những cái gạch đầu dòng phía trên và trên nữa, kết hợp cùng mấy gạch sau:

  • Phải có dàn ý (viết về cái gì, các câu hỏi cần giải quyết)
  • Tìm hiểu (research) để trả lời cho những câu hỏi trên
  • Dịch hoặc viết lại ý, cứ viết thẳng tuồn tuột vào một file Word, có cách dòng cho dễ xem
  • Bắt đầu định hình rõ hơn về các phân đoạn và nhặt ý bỏ vào (cách này mình học của cô giáo dạy IELTS)
  • Đọc lại và chỉnh sửa cho ưng ý về bố cục chung
  • Ưng rồi thì chỉnh lại về từ ngữ, hình ảnh….

Đọc xong mấy cái chấm đầu dòng, các bạn thấy nó giống cháo sườn hay cháo trắng ☺

Bí kíp: Cái gì cũng đọc

Một cách thức mình hay làm để viết tốt là ĐỌC. Đọc thật nhiều, gì cũng đọc, đọc status, đọc email marketing, bài PR trên tạp chí cũng đọc dù nhiều khi biết giọng văn sến vãi, đọc những bài của người viết được khen ngợi để tự rút tỉa kinh nghiệm. Nhiều người nói mình rảnh quá ha, ngồi Facebook suốt ngày. Sự thật là mình xem và đọc mọi người viết gì chứ ít comment lắm, và mình cũng học được rất nhiều về tâm lý người dùng, về những bài viết hay, cách viết bài cuốn hút.

viet-bai-doc-that-nhieu

Cái thứ 2 là viết và tự sửa chữa. Mình có một lỗi lớn là nhiều khi viết hơi hiền và đúng barem quá. Mình tự sửa bằng cách trên, chính là đọc nhiều những bài viết cá tính, rồi viết những đoạn văn ngắn để sửa dần, viết lung tung cả lên, du ký, bài hướng dẫn, review abc gì đó, vài đoạn cảm thán… Từ lúc bắt đầu viết, mình không biết đã có bao nhiêu file Word hay Draft post dang dở, mở ra đọc lại thấy vừa nhạt vừa vô duyên.

Thường thì mình tự quan sát và phân tích đối tượng người đọc (theo yêu cầu của khách hàng) rồi dùng cách viết / giọng văn phù hợp. Nhiều khi khách hàng / giám sát nhận bài xong bảo bài viết còn nhạt quá, sến quá, không sang, không sao hết, sửa lại thôi. Trong quá trình sửa lại thì mình áp dụng cách đọc và sửa trên.

Nếu vấn đề của bạn là từ ngữ, bạn có thể Follow những Facebooker cá tính và dùng từ hay mà bạn biết. Như mình nè, mình may mắn quen các anh chị nhà báo, nhiều người viết hay quá trời quá đất, xong mấy ảnh mấy chỉ cũng là fan của một số người viết hay nào đó, cứ Follow theo thôi. Hãy luôn nhớ đọc và đọc thật nhiều những quyển sách, bài báo, post Facebook dùng từ và cách diễn đạt hay.

Đừng quên bước quan trọng nhất: Đọc lại những gì mình viết. Mình mà còn thấy chán thì chắc xoá hết đi làm lại cho nhanh.

Kết

Nếu bạn là một freelance writer, bạn sẽ viết nhiều thứ, có những thứ rất ngán như gà rán KFC. Mình cũng vậy. Nhưng mình có 2 điều thôi thúc mình làm: 1 là vì tiền, 2 là vì chinh phục: cái gì cũng viết. Bạn cứ thử đi, rồi sẽ thấy những điều rất thú vị trong quá trình tìm hiểu về đề tài.

Dương Baloo

  • PM có tâm
    Bài viết hay ghê, thích rùi nha